ಕರ್ನಾಟಕದ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಅಧ್ಯಾಯ ಆರಂಭವಾಗುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿವೆ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಬಿಡದಿ–ಬೈರಮಂಗಲ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರಾಜ್ಯಪತ್ರ ಪ್ರಕಟಿಸಿ ರಾಮನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂಬತ್ತು ಗ್ರಾಮಗಳ ಸುಮಾರು 7,200 ಎಕರೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಿದೆ.
ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಯೋಜನೆ ಈಗ ಅಧಿಕೃತ ಹಂತ ತಲುಪಿದ್ದು, ಇದರೊಂದಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯ ನಡುವಿನ ಚರ್ಚೆಯೂ ಮತ್ತೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಭವಿಷ್ಯದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಕನಸಿನ ನಗರ. ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ, ಹೊಸ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಆಧಾರಿತ ಉದ್ಯಮಗಳು, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಮಗ್ರ ನಗರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. “ವರ್ಕ್–ಲಿವ್–ಪ್ಲೇ” ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ, ವಸತಿ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಎಲ್ಲ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸುವುದು ಇದರ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ ರೈತರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿರುವ 60:40 ಪರಿಹಾರ ಮಾದರಿ. ಭೂಮಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ರೈತರಿಗೆ ಒಂದು ಭಾಗ ನಗದು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ವಸತಿ ಅಥವಾ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಿವೇಶನಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಯೋಜನೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಎಕರೆಗೆ ₹30,000 ರಿಂದ ₹50,000 ವರೆಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಅನ್ಯುಟಿ ನೀಡುವ ಭರವಸೆಯನ್ನೂ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ, ಈ ಭರವಸೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಕಾರಣ, ರೈತನಿಗೆ ಭೂಮಿ ಕೇವಲ ಆಸ್ತಿ ಅಲ್ಲ. ಅದು ಬದುಕಿನ ಆಧಾರ. ಪೀಳಿಗೆಗಳಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಜೀವನದ ಭದ್ರತೆ. ಕೃಷಿ ಮಾಡುವವನಿಗೆ ಜಮೀನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಆದಾಯವಲ್ಲ, ತನ್ನ ಗುರುತನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಯವೂ ಆಗಿದೆ.
ಬಿಡದಿ–ಬೈರಮಂಗಲ ಪ್ರದೇಶವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಭೂಮಿಯಲ್ಲ. ಈ ಭಾಗವು ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದನೆ, ರೇಷ್ಮೆ ಕೃಷಿ, ತೆಂಗು ಮತ್ತು ಮಾವು ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರಕ್ಕೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಪರೂಪದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. ಸಾವಿರಾರು ಕುಟುಂಬಗಳು ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪಶುಸಂಗೋಪನೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ. ಇಂತಹ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಗರವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಂಡರೂ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಬೇಕಿದೆ.
ಯೋಜನೆಗೆ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಎಚ್.ಡಿ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಫಲವತ್ತಾದ ಕೃಷಿಭೂಮಿಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನಗರ ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ರೈತರ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ಹೊಡೆತವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ರೈತರ ಕಣ್ಣೀರು ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಹಾನಿಯ ಬೆಲೆಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಅನೇಕ ರೈತರ ಭಾವನೆಗಳಿಗೂ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಯಾಗಿದೆ.
ಯೋಜನೆಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಇದು ಹೊಸ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲ. 2007ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಟೌನ್ಶಿಪ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿತ್ತು. ನಂತರ 2010ರಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಆಸಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾಯಿತು. 2014ರಲ್ಲಿ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟಿ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಹೊಸ ರೂಪ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. 2020ರ ನಂತರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಚರ್ಚೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂತು. 2023ರಲ್ಲಿ AI ಮತ್ತು ಹೈಟೆಕ್ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗುವ ನಗರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಹೊಸ ವೇಗ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಈಗ 2026ರಲ್ಲಿ ಅದು ಅಧಿಕೃತ ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ಹಂತ ತಲುಪಿದೆ.
ಆದರೆ ಯೋಜನೆಯ ಮುಂದೆ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿವೆ. ಭೂಮಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ರೈತರಿಗೆ ಭವಿಷ್ಯದ ಭದ್ರತೆ ಹೇಗೆ ಸಿಗಲಿದೆ? ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ನಿವೇಶನಗಳ ಮೌಲ್ಯ ಎಷ್ಟು? ಕೃಷಿಯಿಂದ ದೂರವಾದ ನಂತರ ಅವರ ಜೀವನೋಪಾಯ ಏನು? ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಆಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ತಡೆಯಲಾಗುವುದು? ಬೈರಮಂಗಲ ಕೆರೆ ಮತ್ತು ವೃಷಭಾವತಿ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಯೋಜನೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಏನು? ಇಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉತ್ತರ ನೀಡಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಗತ್ಯ. ಹೊಸ ನಗರಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬೇಕು. ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಬೇಕು. ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಬರಬೇಕು. ಆದರೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಿಗಳಾಗಬಾರದು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಲಾಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಮತ್ತು ರೈತರು ಪಾಲುದಾರರಾಗಬೇಕು. ಕೇವಲ ಭೂಮಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವವರಾಗಬಾರದು.
ಬಿಡದಿ–ಬೈರಮಂಗಲ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟಿ ಯೋಜನೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಭವಿಷ್ಯದ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮಾದರಿಯಾಗಬಹುದು. ಅಥವಾ ರೈತರ ಅಸಮಾಧಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಕಳವಳಗಳ ನಡುವೆಯೇ ಸಿಲುಕಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಅದರ ಯಶಸ್ಸು ಸರ್ಕಾರ ಎಷ್ಟು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ; ಭೂಮಿ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ರೈತರಿಗೆ ಎಷ್ಟು ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದೆ.
ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥ ಕೇವಲ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ನಗರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವಲ್ಲ. ಜನರ ಬದುಕನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವುದೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ. ಆ ಮಾನದಂಡದಲ್ಲಿ ಬಿಡದಿ–ಬೈರಮಂಗಲ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟಿ ಯೋಜನೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾಲವೇ ಉತ್ತರಿಸಬೇಕಿದೆ.
ಬರೆಹ: ಎಸ್.ಎಸ್. ರೆಡ್ಡಿ, ಬೈರಮಂಗಲ
